Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 48: Ứng dụng công nghệ di truyền vào đời sống? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Công nghệ di truyền: tách, chuyển, tổ hợp gene tạo sinh vật mang đặc tính mới.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 48: Ứng dụng công nghệ di truyền vào đời sống, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Ứng dụng: giống cây trồng, vật nuôi; sản xuất insulin, vaccine; xử lí ô nhiễm. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 48: Ứng dụng công nghệ di truyền vào đời sống, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Công nghệ di truyền là ngành kĩ thuật sử dụng các phương pháp để tách, chuyển và tổ hợp gene, tạo ra các sinh vật mang đặc tính mới phục vụ đời sống. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 48: Ứng dụng công nghệ di truyền vào đời sống, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Trong nông nghiệp, công nghệ di truyền tạo ra giống cây trồng kháng sâu bệnh, chịu hạn, chịu mặn, giàu dinh dưỡng như lúa vàng giàu vitamin A, ngô kháng sâu. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 48: Ứng dụng công nghệ di truyền vào đời sống, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: Giải thích cách sản xuất insulin người bằng vi khuẩn biến đổi gene.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 48: Ứng dụng công nghệ di truyền vào đời sống để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Các nhà khoa học tách gene quy định insulin người, gắn vào plasmid của vi khuẩn E. coli tạo DNA tái tổ hợp. Vi khuẩn mang DNA tái tổ hợp được nuôi trong bể lên men, chúng tổng hợp insulin người. Sau đó, insulin được tách chiết, tinh chế thành thuốc chữa bệnh tiểu đường. Phương pháp này tạo ra lượng insulin lớn, tinh khiết và an toàn hơn so với chiết xuất từ tuyến tuỵ động vật.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Kể tên ba loại nhiên liệu hoá thạch.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Khí nào gây hiệu ứng nhà kính chính? Nêu hai nguồn phát thải khí đó.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Nêu hai quá trình làm giảm lượng trong khí quyển.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Công nghệ di truyền: tách, chuyển, tổ hợp gene tạo sinh vật mang đặc tính mới."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Ứng dụng: giống cây trồng, vật nuôi; sản xuất insulin, vaccine; xử lí ô nhiễm."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Công nghệ di truyền là ngành kĩ thuật sử dụng các phương pháp để tách, chuyển và tổ hợp gene, tạo ra các sinh vật mang đặc tính mới phục vụ đời sống."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Trong nông nghiệp, công nghệ di truyền tạo ra giống cây trồng kháng sâu bệnh, chịu hạn, chịu mặn, giàu dinh dưỡng như lúa vàng giàu vitamin A, ngô kháng sâu."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Công nghệ di truyền là ngành kĩ thuật sử dụng các phương pháp để tách, chuyển và tổ hợp gene, tạo ra các sinh vật mang đặc tính mới phục vụ đời sống. Các kĩ thuật cơ bản gồm công nghệ DNA tái tổ hợp, công nghệ tế bào và công nghệ gene.
- Tổng kết ghi nhớ: Công nghệ di truyền: tách, chuyển, tổ hợp gene tạo sinh vật mang đặc tính mới.; Ứng dụng: giống cây trồng, vật nuôi; sản xuất insulin, vaccine; xử lí ô nhiễm.; Cần quản lí an toàn sinh học và tuân thủ đạo đức khi ứng dụng.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Giải thích cách sản xuất insulin người bằng vi khuẩn biến đổi gene.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 48: Ứng dụng công nghệ di truyền vào đời sống (Công nghệ di truyền: tách, chuyển, tổ hợp gene tạo sinh vật mang đặc tính mới.; Ứng dụng: giống cây trồng, vật nuôi; sản xuất insulin, vaccine; xử lí ô nhiễm.; Cần quản lí an toàn sinh học và tuân thủ đạo đức khi ứng dụng.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Các nhà khoa học tách gene quy định insulin người, gắn vào plasmid của vi khuẩn E. coli tạo DNA tái tổ hợp. Vi khuẩn mang DNA tái tổ hợp được nuôi trong bể lên men, chúng tổng hợp insulin người. Sau đó, insulin được tách chiết, tinh chế thành thuốc chữa bệnh tiểu đường. Phương pháp này tạo ra lượng insulin lớn, tinh khiết và an toàn hơn so với chiết xuất từ tuyến tuỵ động vật.
- Bài 4: Than đá, dầu mỏ, khí thiên nhiên.
- Bài 5: . Nguồn: đốt nhiên liệu hoá thạch, đốt rừng.
- Bài 6: Quang hợp; hòa tan vào nước biển; tạo đá vôi.