1. Kiến thức trọng tâm
Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, khu vực Mỹ La-tinh là "sân sau" của Mỹ, nhưng phong trào đấu tranh của nhân dân các nước Mỹ La-tinh diễn ra mạnh mẽ chống lại ách thống trị của các tập đoàn tư bản độc quyền và chế độ độc tài thân Mỹ. Đỉnh cao là thắng lợi của Cách mạng Cu-ba (1959) do Phi-đen Cát-xtơ-rô lãnh đạo, lật đổ chế độ độc tài Ba-ti-xta, xây dựng chế độ xã hội chủ nghĩa đầu tiên ở Tây bán cầu. Thắng lợi của Cu-ba cổ vũ phong trào đấu tranh ở nhiều nước Mỹ La-tinh như Chi-lê, Ni-ca-ra-goa. Từ thập niên 1980, nhiều nước Mỹ La-tinh từng bước chuyển sang chế độ dân chủ, tập trung phát triển kinh tế và cải cách xã hội.
Ở châu Á, sau 1945, phong trào giải phóng dân tộc bùng nổ, nhiều nước giành được độc lập: Ấn Độ (1947), In-đô-nê-xi-a (1945), Việt Nam, Triều Tiên, Trung Quốc. Trung Quốc sau nội chiến Quốc – Cộng, ngày 1/10/1949 nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ra đời. Ấn Độ thực hiện chính sách đối ngoại hòa bình, trung lập, đạt nhiều thành tựu kinh tế. Nhật Bản sau chiến tranh phục hồi và phát triển "thần kì", trở thành cường quốc kinh tế thứ hai thế giới tư bản vào cuối thập niên 1960. Các nước Đông Nam Á thành lập ASEAN (1967), hợp tác phát triển kinh tế và giữ gìn hòa bình khu vực.
2. Ví dụ minh họa
Câu hỏi: Vì sao thắng lợi của Cách mạng Cu-ba (1959) có ý nghĩa quốc tế to lớn?
Lời giải: Cu-ba là nước đầu tiên ở Mỹ La-tinh lật đổ chế độ độc tài thân Mỹ và xây dựng chủ nghĩa xã hội ngay "sân sau" của Mỹ. Thắng lợi của Cu-ba chứng tỏ phong trào giải phóng dân tộc ở Mỹ La-tinh có thể giành thắng lợi trước sự can thiệp của đế quốc Mỹ, đồng thời cổ vũ mạnh mẽ phong trào đấu tranh ở các nước Mỹ La-tinh, châu Á và châu Phi. Cu-ba trở thành biểu tượng của tinh thần độc lập, tự chủ và đoàn kết quốc tế của các dân tộc bị áp bức.
3. Ghi nhớ
- 1959: Cách mạng Cu-ba thắng lợi, Phi-đen Cát-xtơ-rô lãnh đạo.
- 1/10/1949: nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ra đời.
- 1947: Ấn Độ giành độc lập; 1967: ASEAN thành lập.
- Nhật Bản phát triển "thần kì", trở thành cường quốc kinh tế thứ hai thế giới tư bản.