Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 9: Chiến tranh lạnh (1947 – 1989)? A. 1947: học thuyết Truman và Kế hoạch Mác-san — khởi đầu Chiến tranh lạnh. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 9: Chiến tranh lạnh (1947 – 1989), khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. 1949: NATO thành lập; 1955: khối Vác-sa-va thành lập. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 9: Chiến tranh lạnh (1947 – 1989), phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Chiến tranh lạnh là tình trạng đối đầu căng thẳng về chính trị, quân sự, kinh tế và tư tưởng giữa hai phe: tư bản chủ nghĩa do Mỹ đứng đầu và xã hội chủ nghĩa do Liên Xô đứng đầu, kéo dài từ năm 1947 đến 1989 mà không dẫn đến chiến tranh nóng trực tiếp giữa hai siêu cường. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 9: Chiến tranh lạnh (1947 – 1989), học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Tháng 3/1947, Tổng thống Mỹ Truman công bố học thuyết Truman, viện trợ cho các nước chống cộng sản, đánh dấu sự khởi đầu của Chiến tranh lạnh.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 9: Chiến tranh lạnh (1947 – 1989), em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Câu hỏi: Học thuyết Truman (1947) thể hiện chính sách đối ngoại nào của Mỹ sau Chiến tranh thế giới thứ hai?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 9: Chiến tranh lạnh (1947 – 1989) để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Ngày 12/3/1947, Tổng thống Truman tuyên bố Mỹ sẽ viện trợ cho Hi Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ để chống lại "sự đe dọa của chủ nghĩa cộng sản". Học thuyết Truman thể hiện chính sách "ngăn chặn" (containment) của Mỹ: dùng sức mạnh kinh tế và quân sự để bao vây, ngăn chặn sự lan rộng của chủ nghĩa cộng sản và ảnh hưởng của Liên Xô. Đây được coi là tuyên ngôn mở đầu Chiến tranh lạnh, dẫn tới việc Mỹ can thiệp vào nhiều khu vực trên thế giới trong những thập niên sau đó.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nguyễn Ái Quốc ra đi tìm đường cứu nước vào năm nào? Từ đâu?
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Nguyễn Ái Quốc gửi "Yêu sách của nhân dân An Nam" đến Hội nghị Véc-xai vào năm nào?
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên được thành lập vào năm nào?
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "1947: học thuyết Truman và Kế hoạch Mác-san — khởi đầu Chiến tranh lạnh."
- Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "1949: NATO thành lập; 1955: khối Vác-sa-va thành lập."
- Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Chiến tranh lạnh là tình trạng đối đầu căng thẳng về chính trị, quân sự, kinh tế và tư tưởng giữa hai phe: tư bản chủ nghĩa do Mỹ đứng đầu và xã hội chủ nghĩa do Liên Xô đứng đầu, kéo dài từ năm 1947 đến 1989 mà không dẫn đến chiến tranh nóng trực tiếp giữa hai siêu cường."
- Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Tháng 3/1947, Tổng thống Mỹ Truman công bố học thuyết Truman, viện trợ cho các nước chống cộng sản, đánh dấu sự khởi đầu của Chiến tranh lạnh."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Chiến tranh lạnh là tình trạng đối đầu căng thẳng về chính trị, quân sự, kinh tế và tư tưởng giữa hai phe: tư bản chủ nghĩa do Mỹ đứng đầu và xã hội chủ nghĩa do Liên Xô đứng đầu, kéo dài từ năm 1947 đến 1989 mà không dẫn đến chiến tranh nóng trực tiếp giữa hai siêu cường. Nguyên nhân sâu xa là mâu thuẫn về hệ tư tưởng và lợi ích chiến lược giữa hai phe sau Chiến tranh thế giới thứ hai.
- Tổng kết ghi nhớ: 1947: học thuyết Truman và Kế hoạch Mác-san — khởi đầu Chiến tranh lạnh.; 1949: NATO thành lập; 1955: khối Vác-sa-va thành lập.; Các cuộc chiến tranh cục bộ: Triều Tiên (1950–1953), Việt Nam (1954–1975), Áp-ga-ni-xtan (1979–1989).
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Câu hỏi: Học thuyết Truman (1947) thể hiện chính sách đối ngoại nào của Mỹ sau Chiến tranh thế giới thứ hai?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 9: Chiến tranh lạnh (1947 – 1989) (1947: học thuyết Truman và Kế hoạch Mác-san — khởi đầu Chiến tranh lạnh.; 1949: NATO thành lập; 1955: khối Vác-sa-va thành lập.; Các cuộc chiến tranh cục bộ: Triều Tiên (1950–1953), Việt Nam (1954–1975), Áp-ga-ni-xtan (1979–1989).).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Ngày 12/3/1947, Tổng thống Truman tuyên bố Mỹ sẽ viện trợ cho Hi Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ để chống lại "sự đe dọa của chủ nghĩa cộng sản". Học thuyết Truman thể hiện chính sách "ngăn chặn" (containment) của Mỹ: dùng sức mạnh kinh tế và quân sự để bao vây, ngăn chặn sự lan rộng của chủ nghĩa cộng sản và ảnh hưởng của Liên Xô. Đây được coi là tuyên ngôn mở đầu Chiến tranh lạnh, dẫn tới việc Mỹ can thiệp vào nhiều khu vực trên thế giới trong những thập niên sau đó.
- Bài 4: Năm 1911, từ bến cảng Nhà Rồng (Sài Gòn).
- Bài 5: Năm 1919.
- Bài 6: Tháng 6/1925.